Phiếu “THÔNG TIN ĐA CHIỀU”

Vài suy nghĩ…

Tự bản thân, nay tôi nhận thấy mình là một người thích dạy học theo xu hướng phi truyền thống. Lúc đầu tôi cũng không ưa gì cái môn lý luận dạy học lắm đâu. Tôi cứ nghĩ, học giỏi chuyên ngành là tốt rồi. Mấy thứ lý luận dạy học chỉ là đồ nói dóc…

Nhưng theo thời gian, mọi chuyện dần thay đổi kể từ khi tôi học các môn lý luận dạy học theo xu hướng phi truyền thống ở giảng đường đại học. Sau này tôi được tiếp cận tư tưởng của John Dewey trong Dân chủ và Giáo dục, của Tsunesaburo Makiguchi trong Giáo dục vì cuộc sống sáng tạo,.. mặc dầu tôi chưa hiểu nhiều lắm, thậm chí có những chỗ chưa hiểu nổi.

Bên cạnh đó, tự dưng tôi cảm thấy mình ngày càng thích đọc sách, bài viết về triết học (thật xấu hổ, tôi chỉ mới được đọc qua triết học của Kant và học triết học Mác-Lê ở ĐH thôi), sách của các học giả nước ngoài (bản tiếng việt)… và của các tác giả trên Tiasang, Tuanvietnam, Vietsciences…

Đã đôi lần tôi bắt gặp ở đâu đó trong những mục kể trên về việc trò đánh giá thầy. Lúc đầu tôi nghĩ, học trò còn nhỏ, ăn chưa no, lo chưa tới thì làm sao có thể đánh giá thầy được, khi mà không phải cái gì thầy dạy, thầy hành động hôm nay chúng đều hiểu hết…

Nhưng ngồi ngẫm lại, tôi nghĩ về những ông thầy mà mình hết sức kính trọng ngày xưa và đến hôm nay cũng vậy, và những người thầy mà mình không có thiện cảm lắm.. thì rõ ràng, có thể nói không ai hiểu thầy của mình hơn mình.. Bởi vì thầy của mình tâm quyết ra sao, nhiệt tình ra sao mình rất hiểu… có điều lúc nhỏ cũng hiểu nhưng chưa sâu như bây giờ. Tôi nghĩ, nếu ngày xưa, thầy cô mình cho mình cơ hội góp ý thì mình có thể cũng làm được đó chứ!

Khi được tiếp cận tư tưởng, giáo dục như  là công ty cung cấp, còn học sinh như là khách hàng, như là sản phẩm của công ty, trong các mục kể trên. Lúc đầu tôi cũng bị “sốc”… bởi vì thật kỳ lạ, làm gì có thể xem học sinh như là khách hàng, như là sản phẩm hàng hóa, mà lẽ ra ta phải là người giáo dục họ chứ… Nhưng dần dần.. tôi cảm thấy rất chí lý.

Điển hình là các công ty kinh doanh ngày nay đó thôi. Không ai biết sản phẩm của họ tốt hơn chính khách hàng sử dụng đánh giá về nó. Đúng ra thì người sử dụng phải cảm ơn họ… đằng này tôi thấy họ luôn có khẩu hiệu, hành động tri ân khách hàng… Nên tôi đã thông trong thắc mắc này…

Giờ đây, tôi cảm thấy mình vẫn còn giữ  được vài quan điểm về người thầy, về mối quan hệ giữa thầy và trò như  ngày xưa mình vẫn nghĩ…Đó là về sự nhiệt tình, về tư cách đạo đức, về cách cư  xử trong mối quan hệ… Và bên cạnh đó tôi cũng tiếp cận thêm mấy quan điểm mới mà tôi vừa đề cập ở trên. Nhờ các bậc tiền bối, khai sáng, dẫn đường nên tôi hiểu rằng: (mặc dầu tôi chưa một lần được gặp họ, được tiếp chuyện với họ…)

Học sinh là đối tượng lao động của thầy giáo, không có học sinh thì thầy giáo làm việc gì…
Thay vì nghĩ, học sinh nhờ có ta mà thành người, tại sao chúng ta không nghĩ, nhờ học sinh mà ta có nghề nghiệp, nhờ học sinh mà ta có cơm ăn, áo mặc, có được niềm vui trong công việc…
Vậy tại sao chúng ta không cảm ơn học sinh, không để học sinh nhận xét về ta, để ta thay đổi, trở thành thầy giáo ít khuyết điểm hơn…
Nói như vậy không có nghĩa là tôi hạ thấp thầy giáo xuống, mà theo tôi nghĩ, tôi muốn nói như tư tưởng của John Dewey, chúng ta phải tôn trọng học sinh hết mức và tôn trọng chính bản thân chúng ta nữa.

Nếu xét về mối quan hệ, học sinh là người trực tiếp sử dụng sản phẩm lao động của thầy giáo, tôi nghĩ không ai có thể biết về chất lượng của nó hơn học sinh. Tất nhiên là bây giờ có thể có nhiều em chưa hiểu, chưa nhận định đúng, nhưng chắc chắn có em nghĩ đúng, nhận định đúng. Và sau này, sản phẩm đó chất lượng, thì học sinh càng kính trọng thầy, còn nó kém, nó tòi thì học sinh sẽ mất sự kính trọng trong lòng họ dành cho thầy.

Thứ hai tôi nghĩ, ngoài sản phẩm của thầy giáo là những gì học sinh được trực tiếp, tiếp nhận, thì học sinh cũng chính là sản phẩm của thầy giáo, nếu như ở sản phẩm đầu, thì học sinh biết và có thể đánh giá chất lượng của nó, còn ở sản phẩm thứ hai, sản phẩm đó chính là tư  cách, đạo đức, sự hiểu biết của học sinh, thì tôi nghĩ xã hội sẽ là người đánh giá chất lượng của sản phẩm đó.

Sau một thời gian suy nghĩ, chuẩn bị tâm lý (để không bị sốc, không ghét học sinh khi bị học sinh chê thậm tệ, thậm chí nếu có chưởi mắng trong thư góp ý…), tôi quyết định phát phiếu để học sinh nhận xét về mình.

Tuy nhiên, ngày nay, điều này vẫn chưa thực sự phổ biến, với lại tôi là một sinh viên mới tốt nghiệp, đang trong thời gian tập sự, tôi cũng hơi lo, sợ mình sẽ làm mất hình ảnh về thầy giáo, mà người ta vẫn nghĩ về thầy giáo như  xưa nay. Nhưng cuối cùng tôi cũng quyết định được, mình phải làm…

Quyết định rồi, cái khó tiếp theo là đặt tên phiếu là gì đây… sau thời gian suy nghĩ, tôi thấy ngày nay giới truyền thông có cụm từ  rất hay, đó là “thông tin đa chiều”. Vì thế, tôi quyết định đặt tên cho phiếu là PHIẾU “THÔNG TIN ĐA CHIỀU”.

Tiến hành và kết quả

Tự bản thân tôi cảm thấy sự  hiểu biết và lý luận của mình còn kém lắm lắm. Tôi thực sự  khó khăn khi chọn ra những chủ đề để học sinh cho nhận xét, mà thông qua đó, mình có thể hiểu, học sinh nghĩ mình thế nào, và chất lượng sản phẩm của mình làm ra thế nào? Tôi cũng tự nhủ rằng, đây chỉ là một kênh thông tin tham khảo thôi, để tôi cố gắng giảm bớt khiếm khuyết của mình đi, còn về sự đánh giá năng lực của mình thì có đồng nghiệp mình làm rồi.
Cuối cùng, tôi chọn ra 12 câu như sau:


Và yêu cầu học sinh cho điể từ 0 đến 10. Ứng với đó, điểm cao thì tốt, điểm nhỏ thì tệ dần. Còn 0 điểm thì rất tệ, 10 điểm thì giỏi, xuất sắc.
Và tôi trình bày vào phiếu thông tin đa chiều trên 1 trang giấy A4 như sau:

Bên cạnh đó, cuối trang tôi còn có mục góp ý khác, dành cho việc học sinh viết bất cứ  góp ý nào, tôi nói rằng học sinh hãy thẳng thắng cho góp ý, miễn những góp ý đó, giáo viên thay đổi, sẽ giúp học sinh học tập tiến bộ hơn, tốt hơn tình trạng hiện tại, các em tỏ vẽ thích thú:

Tôi sợ rằng, học sinh sợ nếu nói thẳng thắng quá, hay chê nhiều quá, giáo viên biết thì sẽ đối xử không công bằng với tụi nó trong tương lai. Tôi bèn mua kèm thêm mỗi phiếu một cái bao thư. Nói rằng, các em cho nhận xét, góp ý, khỏi cần để tên, lớp gì hết, sau đó bỏ vào bao thư rồi dán lại. Thế là không ai biết ai đã góp ý hết.

Sau cùng mọi việc cũng xong, tôi phát ra và sau đó vài ngày tôi thu về. Đúng như  mong đợi, học sinh góp ý rất thẳng thắng, có rât nhiều em đầu tư thời gian viết góp ý rất công phu, rất nhiệt tình. Và cũng tất nhiên là có những em làm qua lo, làm cho có lệ.
Có điều, khi phát ra, tôi phát cho cả lớp, nhưng khi thu về thì thu không đủ, có 2 lớp được hơn 80%, còn một lớp chỉ gần 60%.

Tôi tiến hành xử lý số liệu đã thống kê, tôi được điểm trung bình cho từng câu và độ lệch chuẩn như sau:

Có lẽ, nhìn vào bảng trên ta cảm thấy khó hiểu. Cột đầu tiên là thứ tự câu, cột thứ 2,3,4 là điểm trung bình của từng câu ở từng lớp. (10A2 được 32 phiếu, 10A6 được 33 phiếu, 10A3 được 26 phiếu). Và tương ứng với 3 cột còn lại là độ lệch chuẩn. (Độ lệch chuẩn càng lớn thì cho thấy ở câu đó các em không đồng tình lắm khi đánh giá, có nhiều ý kiến trái ngược nhau nên điểm trên lệch).

Có thể dễ hiểu hơn nếu nhìn vào biểu đồ đường gấp khúc sau:

Nhìn vào biểu đồ ta nhận thấy, độ lên xuống của các đường gấp khúc tuy là ở các lớp khác nhau, nhưng nó gần giống nhau. Điều đó cho thấy rằng đa số học sinh điều đồng tình nhận xét về một vấn đề nào đó.

Phần phía trên là của điểm trung bình, phần phía dưới là độ lệch chuẩn.

Phần phía trên, càng lên cao thì điểm càng tốt, có nghĩa là học sinh hài lòng với giáo viên. Còn càng xuống thấp thì điểm càng thấp, có nghĩa là giáo viên làm chưa tốt.

Ta thấy câu 1(giọng nói, chữ viết), câu 4(nghiêm túc, đúng giờ…), câu 5 (nhiệt tình…), câu 8 (hiểu biết chuyên môn), câu 9 (liên hệ thực tế) ở trên đỉnh cao, điều này cho thấy, học sinh hài lòng với giáo viên đang dạy mình ở các khâu đó.

Ngược lại câu 2 (Chữ viết…), câu 6 (Công bằng…), câu 7(mức độ khó bài kiểm tra), câu 10 (Tiết học hấp dẫn…) câu 11(Mức độ hiểu bài…) nằm ở dưới đáy, điều này cho thấy theo học sinh, thì giáo viên làm chưa tốt ở khâu này.

Một học sinh nói thì có thể không đúng, nhưng nhiều em đều nói thế thì tôi nghĩ có vấn đề với giáo viên, vì thế tôi cần thay đổi, cần làm tốt hơn ở các vấn đề đang bị học sinh phàn nàn.

Còn những đường cong bên dưới là của độ lệch chuẩn. Ta cũng thấy ở câu 6 (công bằng…), câu 7 ( độ khó bài kiểm tra…) thì đường gấp khúc lên cao nhất. Điều này có nghĩa là có nhiều ý kiến khác nhau về 2 vấn đề trên, dẫn đến học sinh cho điểm chênh lệch nhiều…

Bởi vì tôi là một người mới bước vào nghề, chưa có kinh nghiệm nhiều, chưa có thể nhận định, đánh giá hết tính hiệu quả của việc làm này.. nhưng tôi cảm thấy đây cũng là một kênh thông tin rất thú vị, giúp cho thầy giáo hiểu học trò mình hơn, và học trò thì cảm thấy mình cũng được xem trọng khi được góp ý cho thầy…

Còn về phần góp ý khác, thì học sinh viết khá nhiều, đúng như mong đợi, chê có, khen có… Mà tôi gọi nó là “hương ngọt” và “vị đắng”. Tôi sẽ lần lượt viết tiếp ở những lần sau…

Có thể xem phiếu thông tin đa chiều tại đây…

Advertisements

2 phản hồi

  1. Chào anh!
    Em là giáo viên trẻ mới ra trường. Năm học này là năm đầu tiêm em dạy. Cuối năm rồi, em cũng rất muốn biết học sinh nghĩ gì về cách dạy của mình trong năm học qua…Xin phép cho em được down phiếu thông tin đa chiều của anh. Cảm ơn anh nhiều! Mong được học hỏi thêm từ anh!

    • Chào bạn, cuối năm rồi làm cũng được, nhưng cuối năm làm thì mình chỉ có thể điều chỉnh lại ở năm sau thôi.

      Nếu có thể, thì mình làm khi kết thúc học kỳ 1, vì lúc đó, học sinh góp ý, mình sẽ kịp thời điều chỉnh những chỗ không hợp lí.

      Đã 3 năm liên tiếp, năm nào khi kết thúc học kì 1 mình cũng phát phiếu lấy ý kiến. Tất nhiên là hơi tốn kém, nhưng đổi lại mình hiểu học trò mình nhiều hơn, và nó cũng được nói lên chính kiến của tụi nó.

      Chúc bạn thành công !

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: